PSA, prostat hücrelerinin ürettiği bir proteindir. Kan testiyle ölçülen PSA düzeyi; bazı prostat yakınmalarının değerlendirilmesinde, kişiye göre tarama kararında ve prostat kanseri takibinde kullanılabilir. Tek başına PSA değeri kanser tanısı koydurmaz.
PSA testi kimlere yapılır?
Test gerekliliği yaş, aile öyküsü, yakınmalar, önceki sonuçlar ve genel sağlık durumu dikkate alınarak görüşülür. Yakınması olmayan bir kişide tarama kararı verilirken erken tanının olası yararı kadar yanlış alarm, gereksiz inceleme ve bazı yavaş ilerleyen kanserlerin gereğinden fazla tedavi edilmesi olasılığı da konuşulmalıdır. Herkes için aynı yaşta ve aynı aralıkta test önerilmez.
PSA testi öncesi hazırlık
Yakın zamanda geçirilen idrar yolu enfeksiyonu, prostatla ilgili girişimler ve kullanılan ilaçlar hekime bildirilmelidir. Boşalma ve yoğun egzersiz gibi etkenler sonucu geçici olarak etkileyebilir; test öncesi süreler için sağlık ekibinin talimatları izlenir. Yalnız PSA ölçümü için genellikle açlık gerekmez; birlikte istenen diğer kan testlerinin hazırlığı farklı olabilir. İlaçlar kendiliğinden kesilmez.
Yüksek PSA ne anlama gelir?
Prostat büyümesi ve prostatit gibi iyi huylu durumlarda da PSA yükselebilir. Düşük bir değer ise kanseri kesin olarak dışlamaz. Sonuç, laboratuvar birimi ve önceki ölçümlerle birlikte değerlendirilir; tek bir eşik herkes için kesin tanı sınırı değildir. Kullanılan bazı prostat ilaçları PSA düzeyini düşürebildiğinden yorum sırasında dikkate alınır.
Sonraki adım nasıl belirlenir?
Hekim uygun zamanda tekrar ölçüm, muayene, ek kan testleri veya prostat MR incelemesi önerebilir. Biyopsi gerekliliği bütün bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir. Kanser tedavisi sonrasında PSA takibinin anlamı farklıdır; kontrol aralığını ve sonucu tedaviyi izleyen hekimle görüşmek gerekir.
Sık sorulan sorular
PSA yüksekse kesin kanser miyim?
Hayır. Enfeksiyon ve iyi huylu prostat büyümesi de PSA’yı yükseltebilir. Tanı için ek değerlendirme gerekir.
PSA normal ise başka inceleme gerekmez mi?
Buna yalnız tek bir sonuçla karar verilmez. Yakınmalar, muayene ve kişisel riskler değerlendirilir.
Test öncesi aç mı gelmeliyim?
Yalnız PSA için genellikle açlık gerekmez. Aynı gün başka testler istenmişse onların talimatlarını da öğrenin.
Bilgi kaynakları
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; tanı veya kişiye özel tedavi önerisi değildir. Değerlendirme ve tedavi planı muayene sonucunda belirlenir.